• Şuradasınız
  • Anasayfa
  • Genel
  • Bitcoin ve Diğer Sanal Paralar Hakkında Bilmek İstedikleriniz

Bitcoin ve Diğer Sanal Paralar Hakkında Bilmek İstedikleriniz

15 Eylül 2008’de ABD’nin en büyük finans kuruluşlarından biri olan Lehman Brothers’ın batmasından sonra, ABD’den başlayıp tüm dünyaya yayılan bir ekonomik kriz patlak verdi. Ekonomik kriz, insanların mevcut finansal düzene olan güvenini sarstı. Bu olaydan birkaç ay sonra Satoshi Nakamoto takma ismini kullanan bir kişi ya da grup, bir makale yayınladı. (Türkçe çevirisi) Nakamoto yazdığı bu makalede, Bitcoin’i ve Bitcoin’in çalışma prensibini anlatıyor. Kurucusu olduğu forum sitesinde de en son 13 Aralık 2010’da görülmüş; daha sonra sırra kadem basmış.

Satoshi Nakamoto hakkında çeşitli komplo teorileri var. Kimileri, NSA projesi olduğunu; kimileri ise işi daha füturustik bir boyuta taşıyarak yapay zeka olduğunu öne sürüyor. Komplo teorilerinden bahsetmişken, 1988 yılında The Economist dergisinin doların ateşe verildiği ve “Dünya para birimini hazırlanın” başlıklı kapağı ve 2012 Olimpiyat Oyunları’nın kapanış töreni de tartışılan konular arasında.

Ortaya çıkış hikayesinden sonra Bitcoin konseptinden bahsedelim. Bitcoin, blockchain teknolojileri üzerine kurulu, alıcı ve gönderici arasında direkt ödeme imkanı sağlayan açık kaynaklı sanal bir para birimidir. (Blockchain de ne demek diyorsanız, önceki yazıma buradan ulaşabilirsiniz.) Geleneksel para birimlerinden farkı, arkasında herhangi bir devlet gücünün olmaması, bir yere gönderebilmek için herhangi bir finans kuruluşuna ihtiyaç duyulmamasıdır. Daha anlaşılır olması için “sanal para alemi”nde kullanılan bazı terimlerin açıklamalarını yapalım:

Cüzdan: Bitcoin’i tuttuğumuz yer. Kendimize ait bilgisayarlar üzerinde oluşturabileceğimiz gibi, 3. parti (paribu, binance, cex.io vb.) cüzdanlar da kullanabiliriz. Çoğu kullanıcı 3. parti cüzdan kullanıyor.

Adres: Bitcoin ile ödeme alabilmek için cüzdanımız tarafından üretilen, 26-35 alfanümerik karakterden oluşan tanımlayıcıdır. Benzer harf veya rakamlarla karıştırma riski barındırdığından dolayı içerisinde “o”, büyük “i”, küçük “I” ve sıfır asla bulunmaz.

TXID (Transaction ID): Bir işleme ait benzersiz (unique) gönderim kimliğidir. İşlem numarası gibi düşünebilirsiniz.

Fee: Her işlem için madenciler tarafından alınan gönderim ücreti, harç. Bu ücret sürekli değişkenlik gösterir.

Onay (Confirmation): Bir ödemenin geçerli kabul edilebilmesi için gerekli olan doğrulama işlemi. Bazı cüzdanlar onay gelmeden de parayı kullanmanıza izin verir. (Daha doğrusu veriyormuş gibi gösterir.) Onay işlemi madenciler tarafından yapılır.

Satoshi: En küçük bitcoin birimidir. 1 BTC’nin 100 milyonda 1’idir.

(Bitcoin ile ilgili Wikipedia formatında faydalı bilgiler edinebileceğiniz bir site mevcut. Buraya tıklayarak erişebilirsiniz.)

Şimdi de Bitcoin’in bu kadar popüler olmasına sebep olan fiyat grafiğine bakalım. Grafikten de anlaşılacağı üzere; Ocak 2012’de 100 USD’lik BTC alan birisinin, 15 Ocak 2018 itibariyle 207.800 USD’si olmuş. (Sanal paraların ulaştıkları pazar büyüklüklerini buradan, fiyatlarını ise buradan takip edebilirsiniz.) Bu nedenle, 17. yüzyılda “Lale Çılgınlığı” diye adlandırılan, dünyanın gördüğü ilk spekülatif balonunu ya da “Dot Com balonu” olarak tanımlanan, 1999-2000 yıllarında start-up şirketlerindeki değer artışı ve bu balonun patlaması dönemini hatırlattığı söyleniyor. Ponzi oyunu, nasıl olacağını pek anlamadan çok para kazanacaklarına inananların, giderek artan sayılarda oyuna katılarak sisteme para akıtmasına ve onların yatırdığı paralarla daha önce katılanlara “yüksek kazanç” ödenmesine dayanır. Bu oyunun sonu olmadığı yolundaki iddialar güçlenince de oyuna katılanların sayısı hızla azalır ve oyun çöker. Bu nedenle Bitcoin’e “ponzi oyunu” diyenler de var.

Öte yandan, fazla iyimser söylemler de mevcut. 2020 yılının sonunda 1 Bitcoin’in 1 Milyon USD olacağını düşünenler de var. (Kaynak)

Her iki taraftaki söylemlere kulak vermekte ve Bitcoin’i uzun vadeli (5-10 yıl) bir yatırım aracı olarak görMEmekte fayda var. Gelecekte sanal paralar hayatımızda aktif rol oynayacak ancak bu sanal paranın Bitcoin olup olmayacağını bilmek ise zor görünüyor.

Şu anki mevcut durumuyla Bitcoin’in, Visa ve Mastercard gibi ödeme sistemlerinn yerine geçmesi pek mümkün görünmüyor. Bazı geliştirilmesi gereken hususlar var. Örneğin;

  • Bitcoin’i reel paraya çevirmek isterseniz yüksek komisyonlar ödüyorsunuz.
  • Doğrulamanın uzun sürmesi nedeniyle işlem hızı yavaş. (Link) Çünkü işlemlerin doğrulanması için muhasebedeki ilk giren ilk çıkar “first in first out” ilkesi uygulanmıyor. Yüksek hacimli (madencilerin yüksek harç alacağı) işlemlere öncelik veriliyor. Bu konudaki iyileştirmeleri kapsayan “lightning network” denilen bir çalışma yapılıyor. IOTA’nın kullandığı blockchain alternatifi gibi düşünülecek “tangle” teknolojisi de bu probleme değişik bir açıdan yaklaşıyor.
  • Bitcoin veya kripto para kabul eden satıcı sayısı henüz çok az. Bitcoin hesabına Bitcoin’ların geldiğini görüyor fakat kimden ne kadar geldiğini ayırt edemiyor.
  • Çalıntı durumlarında itiraz ve iade süreçlerinin nasıl olacağına yönelik bir süreç yok.
  • Dijital paralarla ilgili bizi bekleyen en büyük tehlike enerji sıkıntısı. Bitcoin madenciliği için kullanılan toplam elektrik enerjisi miktarı, 159 ülkenin yıllık elektrik kullanımından daha fazla. (Kaynak)
  • Resmi düzenlemeler ve vergilendirme konusunda şu anda kesin şeyler yok. Devletlerin para ve vergi politikalarına zarar veriyor. Ayrıca kara para transferi gibi olaylarda da kullanılıyor.

Kripto para dünyasında sadece Bitcoin bulunmuyor. BTC’nin yanı sıra, altcoin (alternative coin) denilen yeni kripto paralar üretiliyor. Bazılarının adlarını aşağıda görebilirsiniz.

Ayrıca ICO (Initial Coin Offering) denilen ve halka arz edilen bu sanal paralar da, projelerine fon arayan girişimciler için para toplama aracı olarak kullanılıyor. Dolandırıcılık yöntemi olarak kullanılabileceği gibi, ciddi getiri potansiyeli olan işlere de ortak olabiliyorsunuz. Piyasaya yeni sürülmüş ve sürülecek altcoinleri bu siteden takip edebilirsiniz. 

Sanal paraların nasıl alınıp satıldığını öğrenmek istiyorsanız, resimli anlatım ile öğrenebilirsiniz.

Önümüzdeki birkaç yıl sonra, Bitcoin piyasada olmayabilir ve onun yerine başka bir sanal parayı konuşuyor olabiliriz. Ancak ‘sanal para’ kavramı, gündemimizi uzun süre meşgul etmeye devam edecek gibi görünüyor. Bunun yanı sıra; en büyük gelişmeler sanal paraların kullandığı Blockchain teknolojisi sayesinde gerçekleşecek. Blockchain, pek çok yenilikçi girişimin temelini oluşturacak.

 

 

Benzer Yazılar

Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yazın

Su elementleri kullanabilirsiniz : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Arama
RSS
Beni yukari isinla