• Şuradasınız
  • Anasayfa
  • Genel
  • Blockchain: Gücünü Topluluklardan Alan Yeni Teknoloji

Blockchain: Gücünü Topluluklardan Alan Yeni Teknoloji

Blockchain, yakın geleceğimizi şekillendirecek en önemli teknolojilerden birisi. 2018 yılının bu ilk gününde, blockchain teknolojisi ile ilgili yaptığım araştırmalardan derlediğim bilgileri yalın bir dil ile bu yazıda paylaşmak istiyorum. Hemen basit bir tanım ile başlayalım. Blockchain, en basit ifade ile ortak tutulan bir kayıt defteridir.

Hepimiz bilgisayarımızda kullandığımız tüm yazılımları uslu bir çocuk olup orijinal sürüm olarak kullansak da, bazılarımızın kuzenleri Torrent’ten dosya indirmiştir. Torrent’in çalışma mantığı şöyledir: dosyaların tutulduğu tek bir merkez yoktur, dosya parçaları (ya da tamamı) ağ üzerindeki farklı bilgisayarlarda tutulur. Yani siz dosyayı rastgele başka makinelerden indirirken bir yandan da diğer indirenlere servis edersiniz. Buna “peer to peer communication” (eşler arası iletişim) deniliyor. Blockchain de aynı olmasa da aslında benzer bir mantıkla çalışıyor. Anlamadıysanız yazıyı okumaya devam edin lütfen. 

Örneğin; Ali, Veli ve Ayşe arasında bir alacak-verecek durumu  var diyelim. Ali, Veli’ye 50 TL veriyor, Veli de Ayşe’ye 30 TL veriyor. Tüm bu işlemler, sırasıyla (zincir şeklinde) ortak olarak kullandıkları bir deftere yazılıyor. Tüm bu alacak-verecek işlemleri, bir önceki işlem dikkate alınması prensibine göre katılımcılar tarafından doğrulanıyor. İşte bu yapıya blockchain deniyor.

Bu bilgilerden sonra, ilk yaptığım tanımı biraz genişletebiliriz. Blockchain, verinin merkezi bir yapı yerine dünya geneline dağılmış yerlerde tutulması sebebiyle, bir “distributed ledger” (dağıtık kayıt defteri) örneğidir.

Peki neden blockchain? Günümüzde, aracılık gerektiren tüm işlemlerde, kullanıcıların sistem üzerinde herhangi bir denetimi bulunmuyor ve aracı olan kişi/kuruma güvenmek zorunda kalınıyor. Ancak blockchain teknolojisi, bu süreci şeffaflaştırdığı ve şahıs yerine topluluğa güvenme odaklı olduğu için birçok yeniliği bünyesinde barındırıyor. Sistemin ele geçirilmesi (hacklenmesi) ya da manipüle edilmesi de şu anki kullanılan yapıya kıyasla neredeyse imkansız hâle geliyor.

Bu aşamaya nasıl geldik? Intel’in kurucularından Gordon E. Moore’un geliştirdiği Moore Teorisi’ne göre, teknolojik hızımız o kadar yüksek ki her 18 aylık süreçte maliyetler yarıya düşerken, gelişmeler 2 katına çıkıyor. Yani teknolojik ürün/hizmtlerde sürekli bir ucuzlama gerçekleşiyor ve gerçekleşmeye devam edecek. Örneğin; 1,44 MB’lık disketlerden, 128 GB’lık flaş belleklere; 56K modem bağlantısından fiber internete gibi pek çok devrimsel yeniliklere şahit olduk. Teknolojiye hem erişimin hem de bilgi iletişimindeki hızın artması, blockchain gibi dağıtık bir sistemin hayata geçmesini mümkün hâle getirdi. Çünkü eski teknoloji ile veri, ağdaki tüm cihazlarda kopyalanamazdı. Kopyalamaya çalışsak bile yıllar sürerdi.

Bu işlemler arasında nasıl ilişki kuruluyor? Adından da anlaşılacağı üzere blockchain, işlemleri blok zincileri halinde tutar ve kayıtları uç noktalara gönderir. Blokları birbirlerine bağlar ve bir sonraki bloğa, bir önceki bloğun bir özetini yazar. Örneğin; 2 numaralı gemiye “1 numarada 200 ton yük var” yazmak gibi. Böylece her bir blok, kendisinden önceki bloğu doğrular. %51 oranında bu işlem doğrulanamazsa kusurlu blok sistemden çıkartılır.

Peki bu işlemler arasında doğrulama nasıl yapılıyor? İşte bu işleme mutabakat deniliyor. Blockchain teknolojisi kullanarak hayata geçirilen sanal para birimlerinden birisi olan Bitcoin‘de mutabakatın karşılığı, mining (madencilik) olarak ifade edilir. Yapılan her işlemi doğrulamak için çalışan bir makine, performansına bağlı olarak ödüllendirilir. Bu iş için ilk başta işlemciler kullanılıyordu. Sonra daha verimli olduğu keşfedildiği için ekran kartları ile yapılmaya başlandı. Şimdi ise “uygulamaya özel tümleşik devre” (application specific integrated circuitASIC) denilen bu iş için özel olarak geliştirilmiş makineler ile bu işlemler yapılıyor. Bu doğrulama sonrası verilen ödül de bir sonraki blokta açığa çıkacak olan Bitcoin’den pay almaktır. Ancak bu işlem sonsuza kadar böyle gitmeyecek. Çünkü her yeni blok açıldığında kazançlar düşüyor. Eğer böyle olmasaydı Bitcoin’de enflasyon oluşur ve elinizdeki bitcoin değersizleşirdi.

Özetle; Blockchain, şu an emekleme aşamasında. Ancak yakın gelecekte sadece para transferlerinde değil, aracılık gerektiren pek çok işlemde örneğin; telif hakları ve patent işlemlerinde, noter işlemlerinde, kargo taşımacılığında, ülkeler arasındaki kimlik/pasaport kontrollerinde kullanıldığını göreceğiz.

 

Benzer Yazılar

Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yazın

Su elementleri kullanabilirsiniz : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Arama
RSS
Beni yukari isinla